Để hạn chế và ngăn chặn tình trạng lan truyền ô nhiễm này, Dự án Đói nghèo và Môi trường (PEP) đã lập kế hoạch xây dựng tại đây một "mô hình xã hội hóa giải quyết những vấn đề chất thải rắn" với tổng mức đầu tư khoảng 53.000 USD.

Tại hội thảo tham vấn quốc gia để thực hiện mô hình này được tổ chức cuối tháng 6 tại Hà Nội, TS. Nguyễn Thị Kim Thái, tư vấn quản lý chất thải rắn Dự án PEP, cho biết mô hình được thiết kế nhằm đáp ứng mục tiêu hài hòa giữa giảm nghèo và môi trường, lồng ghép các yếu tố bảo vệ môi trường vào các chính sách phát triển bền vững.

Theo mô hình này, sẽ có hoạt động phân loại rác tại nguồn, xây dựng bể ủ sinh học và bãi chôn lấp để xử lý rác. "Phân loại rác tại nguồn ở đây ở mức thô sơ. Các hộ gia đình chỉ phân loại phần hữu cơ để ủ phân bón phần vô cơ để thải, tránh lẫn các tạp chất trong quá trình sản xuất phân hữu cơ vi sinh", TS. Kim Thái nói.

Rác thải được thu gom bằng xe đẩy ở từng xóm ngõ. Ở những đường lớn sẽ có xe công nông đi thu gom. Từ việc phân loại sơ bộ tại các gia đình, rác hữu cơ được chuyển tới các bể ủ sinh học xử lý, chuyển hóa rác thải thành phân bón. TS. Kim Thái cho biết một điểm đặc biệt của mô hình là người dân có thể lấy phân miễn phí để bón vườn, bón ruộng của họ. Đó chính là động lực giúp người dân tăng ý thức phân loại rác tại nguồn. Đối với rác vô cơ, sẽ được chôn lấp hợp vệ sinh. Khu đất trống người dân đổ rác trước nay sẽ được cải tạo phục vụ cho mục đích này.

Qua quá trình khảo sát lập dự án, UBND và cộng đồng dân cư xã Lại Thượng đã thống nhất để Hội phụ nữ xã đảm nhận việc tổ chức, điều hành các hoạt động thực hiện quản lý chất thải rắn với sự phối hợp từ các thôn, xóm, có sự giám sát của cộng đồng dân cư. Đội vệ sinh môi trường trên cơ sở thành viên Hội phụ nữ sẽ hoạt động tự quản, lấy thu bù chi. Lý do để Hội phụ nữ xã được chọn quản lý mô hình, theo TS. Thái, là do Hội có số lượng thành viên đông, phụ nữ lại là người "giữ lửa" ở mỗi gia đình, Hội phụ nữ sẽ là cộng sự quan trọng trong việc giúp đỡ và tham gia trực tiếp vào các hoạt động phân loại tại nguồn, các chiến dịch truyền thông ngăn ngừa đổ rác thải bừa bãi và khuyến khích người dân giữ gìn vệ sinh môi trường.

Các ý kiến đóng góp tại hội thảo quốc gia đều cho rằng mô hình khá tối ưu và cần triển khai sớm. Vấn đề cần nghiên cứu kỹ hơn là tính toán chi phí vận chuyển, thu gom, xử lý rác để đề ra mức thu phí vệ sinh hợp lý.

"Điều mong đợi ở mô hình là sẽ đạt được mục tiêu sức khỏe và môi trường được cải thiện nhờ quản lý tốt chất thải rắn. Điều này cũng có tác động tích cực tới vấn đề giới và kiểm soát đói nghèo", TS. Kim Thái nói.

Theo Hoinongdan